بيت معطرست دماغم ز بوى تر ليكش * ملازمم بدل و جان ز دور و نزديكش تراك - طراق باشد يعنى صدايى كه از شكستن يا شكافتن يا كوفتن به گوش رسد . مثالش خسروى گويد : بيت آن شب تيره كان ستاره برفت * آمد از آسمان به گوش تراك و در فرهنگ بمعنى شكاف نيز آمده . چنان كه حكيم لؤلؤى « 1 » گويد : بيت بر دل شير و پلنگ افتد آنگاه تراك * كه بشست تو بر آيد ز كمان تو ترنگ « 2 » و حكيم فردوسى نيز گويد : بيت ز گيتى هواى منت بود پاك * دلت خواست كرد از غم من تراك و معنى تركيدن نيز از اين مىتوان فهميد . ترك - معروف « 21 » . و ديگر معشوق را گويند . مثالش خواجه حافظ گويد : نظم اگر آن ترك شيرازى بدست آرد دل ما را * بخال هندويش « 3 » بخشم سمرقند و بخارا را و حكيم سنايى نيز گويد : بيت گويند بگوى ترك تركت * تا باز رهى ز پاسبانى و ديگر بمجاز تركستان را گويند . مثالش استاد دقيقى گويد : بيت اكنون فكنده بينى از ترك تا يمن * يك‌چند گاه زير پى « 4 » آهوان سمن ترتك - [ بضم هر دو تا و سكون راى مهمله ] در نسخهء ميرزا تذرو باشد و او را تورنگ و جوربور نيز گويند و در مؤيد بجاى راء مهمله زاى معجمه « 22 » آمده . و در فرهنگ بمعنى كبك آورده . ترندك - [ به را و دال مهملتين و نون . به وزن سكندر ] همان ترتك مرقوم « 23 » . تورك - [ به راى مهمله . به وزن كوچك ] خرفه باشد كه آن را پرپهن نيز گويند . كذا فى - الاختيارات « 24 » . مع الكاف الفارسى تنگ - چند معنى دارد : اول نيمهء خروار باشد . مثالش حكيم ازرقى گويد : بيت سحاب گويى در منضد است بكيل « 5 » * شمال گويى عود مثلث است بتنگ دوم تنگ اسب ؛ سوم درهء كوه باشد . مثال اين دو معنى شاعر گويد :

--> ( 1 ) « س » « ب » : مولوى . ( متن از « ن » است ) . ( 2 ) از اينجا تا پايان مطلب از « ب » است . ( 3 ) « س » : هنديش . ( 4 ) « س » : پاى . ( متن از « ب » است ) . ( 5 ) « س » : مكيل . ( 21 ) يعنى مقابل تازيك . و كلمهء ترك ، قبيله معروف ساكن آسياى مركزى در خود تركى بمعنى شجاع و دليرست . ( 22 ) يعنى تزتك . ( 23 ) تر ترك نيز به اين معنى است . ( 24 ) در برهان به وزن بزرگ نام يكى از پهلوانان داستانى ايرانست پسر شيدسپ پسر تور پسر جمشيد . رجوع به تورگ شود .